Endoplazmik Retikulum Stresi ve Nörodejeneratif Hastalıklardaki Rolü
Endoplazmik Retikulum Stresi ve Nörodejeneratif Hastalıklardaki Rolü
Where did the research take place?
The study site has not been established. Author addresses may differ from where the research occurred.
A plain-language reading has not been prepared for this paper yet.
Original abstract
Endoplazmik retikulum (ER), hücresel homeostazın sürdürülmesinde kritik işlevlere sahip özelleşmiş bir organeldir. ER’nin temel fonksiyonları arasında protein sentezi ve transportu, proteinlerin doğru şekilde katlanması, lipit biyosentezi, kalsiyum (Ca⁺²) homeostazının düzenlenmesi ve redoks dengesinin korunması yer almaktadır. ER bütünlüğünün bozulması, yanlış katlanmış veya katlanmamış proteinlerin birikmesi, Ca⁺² metabolizmasındaki değişiklikler ve redoks dengesindeki düzensizlikler, hücresel düzeyde ER stresinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu stres yanıtı, protein kinaz RNA-benzeri ER kinaz (PERK), aktive edici transkripsiyon faktörü–6 (ATF6) ve inositol gerektiren protein–1 (IRE1) olmak üzere üç temel sensör aracılığıyla katlanmamış protein yanıtı (UPR) mekanizmasını başlatarak ER homeostazını yeniden tesis etmeye çalışır. Ancak, ER stresinin aşırı ve uzun süreli aktivasyonu, hücresel işlevlerin geri döndürülemez şekilde bozulmasına ve nihayetinde apoptozun indüklenmesine neden olmaktadır. Yapılan çalışmalar, ER stresinin Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, diyabet, kanser, tüberküloz ve sıtma gibi çeşitli hastalıkların patogenezinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. ER stres yanıtının modülasyonu, hastalığa özgü koşullara bağlı olarak terapötik bir strateji olarak değerlendirilmektedir. ER stresinin aktivasyonu bazı hastalıkların tedavisinde faydalı olabilirken, sürecin inhibe edilmesi diğer hastalıkların tedavisinde yararlı olabilir. ER stresine ilişkin moleküler mekanizmaların daha derinlemesine anlaşılması, özellikle nörodejeneratif hastalıkların tedavisine yönelik yeni farmakolojik hedeflerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. The endoplasmic reticulum (ER) is a specialized organelle that plays a critical role in maintaining cellular homeostasis. Its primary functions include protein synthesis and transport, proper protein folding, lipid biosynthesis, regulation of calcium (Ca²⁺) homeostasis, and maintenance of redox balance. Disruption of ER integrity due to the accumulation of misfolded or unfolded proteins, alterations in Ca²⁺ metabolism, or imbalances in redox status triggers a cellular condition known as ER stress.In response, the cell activates the unfolded protein response (UPR) through three primary sensors: protein kinase RNA-like ER kinase (PERK), activating transcription factor 6 (ATF6), and inositol-requiring enzyme 1 (IRE1). This adaptive mechanism aims to restore ER homeostasis. However, excessive or prolonged ER stress can irreversibly impair cellular functions and ultimately lead to the induction of apoptosis.Recent studies have demonstrated that ER stress plays a significant role in the pathogenesis of various diseases, including Alzheimer’s disease, Parkinson’s disease, diabetes, cancer, tuberculosis, and malaria. Modulation of the ER stress response is being explored as a therapeutic strategy, depending on disease-specific contexts. While activation of ER stress may be beneficial in certain conditions, its inhibition could be advantageous in others.A deeper understanding of the molecular mechanisms underlying ER stress may contribute to the development of novel pharmacological targets, particularly in the treatment of neurodegenerative disorders.